حوزه معاونت آموزشی - آموزش و  پرورش دیر

بندر دير يكي از شهرستان هاي بوشهروبزرگ ترين بندر صيادي كشور محسوب مي شود،داراي قدمت تاريخي وفرهنگي ارزشنمدي است. برحسب مستندات تاريخي ،قدمت ديرفراترازروزگارصفويه نمي رسد،ولي آثاروشواهد به جاماند از روستاي اطراف دير، بندر ديرخيلي فراتراز سندتاريخي موجوداست. پرداختن به سابقه يتاريخي دير،محتاج وقت واوراق زيادي است.درحدمعرفي ازقول زبان خاموش وروان گوياي خرابه ها وآثارمتروكه باستاني ،قدمت منطقه ي قديم را دوهزارسال ودير جديد را پانصدسال محققا ميدانيم. ديرچند دوره ي حياتي راگذرانده است ازرونق قديم بنادرخورشيد ونجيرم وهمسايگي سيراف بزرگ گرفته، ولي حيات جديد خود رااز زمان صفويه تجديدكرده است كه عده اي ازمردم بردستان به دستور يكي از خوانين جهت رقابت بابنادرهمجوار درامرتجارت وصيادي به اين بندرآمدندوهمراه مهاجرين بحريني شيعه كه ازشهرهاي بديع ،سطره ،منامه ودير به اين سوي خليج فارس آمدندو ديرجديد را رونق دادند،ولي اين تجديد به منزله ي تولدنونيست. دير قديم از روستاي جبراني در غرب تا روستاي الي وسعت داشته ومركز ييلاق وقشلاق ايلات ترك فارس ومركزتجارت درياي گستردهاي بوده كه درچرخه ي تجارت بين آفريقاو هندوستان وكشورهاي عربي به خصوص بحرين وقطيف ودوحه درخارج،شهرهاي فيروزآباد،بوشكان ،بيشكان درداخل نقش محوريداشته است كه ازطريق شاخه ي فرعي جادهگاهي كه از بندر بي بي خاتون وروستاي جمرگ ورهدار وباغان مي گذاشت وشاخه ي اصلي جاده ي ابريشم فارس وصل مي شود.ازسيصدسال قبل ديراز مراكز مهم بندري جنوب ودرنقشه ي فارس وجزاير وبنادرخليج فارس نقطه ي مهم سوق الجشي وخان نشين منطقه بوده وقلعه بزرگ مقرحكومتي آن ازقلعه هاي معروف ايران ومقر حكومت حاجي خان منصوري ازا عقاب محمدخان دشتي است. بندر دير از جمله مكان هايي است كه تكوين آن پيوند با مهاجرت اين اقوام رقم خرده است ،عربهاي وارده از نقاطي كه امروزبه (عرب ها) معروف است مستقرشدندو به صيادي،باغداري پرداختند وهم اينان بودند كه نخستين هسته جمعيتي اين مركز را تشكيل دادند. اساسا واژه دير را هم اين مهاجران با خود از بحرين آوردند. توضيح آن كه دربحرين منطقه اي به نام ((دي ير)) (deeyer) بوده است كه عمده ي مهاجريني كه به اين سامان آمده اند، از آنجابرخواسته اند وطرف ديگرآن كه در گويش بردستانيها ي قديم براي تمايز اين جماعت ازسايرين واژه ((دي يري))(deeyere) به كار مي بردند. بعداز اين واژه درسيرتاريخي خويش صورت((دير)) يافت. عنصردوم كه در تكوين ورونق زيستگاهي دير نقش بسزايي داشتند،بردستاني هايي بودندكه چندسالبعداز عرب هاي مهاجربه اين نقطه وارد شدند. سومين عنصرافزوده شدن جمعيت اين منطقه مهاجرت دشتي هايي بوده كه از اطراف به دياركوچ كرده اندو اكنون اين جمعيت با عث سر بلندي وحرمت شهرمان در منطقه شده است. بندر ديرمركز شهرستان دير در فاصله ي 208 كيلو متري شهر بوشهرقرار دارد.اين بندرداراي عمق كافي براي ايجاد لنگرگاه براي تنج ها وكشتي ها است وهمچنين عوامل طبيعي ،باعث استقرارشهر در اين ناحيه شده است.شهردير به لحاظ قدمت نقش مهمي در امر صيدوتجارت دريايي داشته و همواره مورد بازديد تاريخ نويسان و جهانگردان قرار گرفته است.روند رشد بندر دير قبل از سال 1355 كند بود،اما از سال 1358 اين بندر به شهر تبديل شده واسكله هاي ماهي گيري وشيلات فعال گرديد. با مهاجرت روستاييان به بندر دير،اين شهر رشد فراواني كرد ودرحال حاضرنيز بيشتر مردم اين شهر در بخش هاي ماهي گيري وتجارت وكارهاي خدماتي مشغول به كارند وصاحب بزرگ ترين اسكله ي صيادي كشور مي باشد.آثارباستاني بندر دير ،مسجد بردستان ،قلعه بردستان ،خرف خانه ،قلعه ا سنگ ،كوه گلي ،تل ملا ها ... مي باشد.