آموزش برای همه
راهنماي برنامه ريزي آموزشي EFA
سال 2001، دفتر مركزي يونسكو در منطقه ي آسيا و اقيانوسيه ، با همكاري كارشناسان و متخصصان هفت كشور آسيايي و چهار كشور اروپايي طي يك فرآيند فشرده ي شش ماهه اقدام به تهيه ي راهنما ي برنامه ريزي عملي ، وسيع و طولاني مدت كشورها قرار گيرد . اين راهنما ي برنامه ريزي آموزشي در تابستان سال 1382( 2003) توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي وزارت متبوع ، جداگانه ترجمه ، تنظيم ، تكثير و توزيع شد .
ترتيب اولويت سطوح فرآيند برنامه ريزي ( براساس راهنماي برنامه ريزي آموزشي آموزش براي همه )
اولين سطح ، مدرسه مي باشد و سازمان دهي فرآيند ياددهي - يادگيري و مشاركت والدين و اجتماع را بر عهده دارد .
دومين سطح ، منطقه ، شهرستان و استان مي باشد كه امور پشتيباني مدرسه ، مانند تربيت معلم ، توليد موضوعات و مواد درسي ، مديريت نيروي انساني و پوشش تحصيلي دانش آموزان ، تخصيص و بهره وري منابع را به عهده دارد .
سومين سطح ، سطح ملي و مركزي است كه پشتيباني سطوح قبلي ، تصميم گيري هاي كلان در تدوين معيارها و يكپارچه سازي برنامه هاي سطوح قبل را عهده دار است .
سند ملي EFA
تابستان 1383( 2004) سند ملي برنامه ي آموزش براي همه در دبيرخانه ي شوراي ملي برنامه ي آمو زش براي همه ( معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي وزارت ) بر مبناي راهنماي برنامه ريزي آموزشي مذكور تهيه گرديد . (پس از دو سال تأخير از زمان مورد تعهد در اجلاس داكار يعني سال 2002) در سند ملي آموزش براي همه ، پنج گروه هدف تفكيك و مشخص شده اند :
1- آموزش پيش از دبستان
2-آموزش پايه ( ابتدايي و راهنمايي تحصيلي
3- آموزش و پرورش استثنايي
4- سواد آموزي و آموزش بزرگسالان
5- كودكان خارج از مدرسه
در اين سند براي هر گروه ، با بررسي دست يابي ، كيفيت ، مديريت ، ارتباط و تنگناها ) وضع موجود تجزيه و تحليل . ( با مشخص نمودن مبنا و خطوط كلي هدف گذاري و تحولات جمعيتي مربوط به هر گروه ) ، وضعيت آينده پيش بيني شده است
همچنين براي هر گروه توصيه هاي سياستي جداگانه اي در راستاي دست يابي به اهداف كمي و كيفي ، ارايه و در پايان ، ساز و كارهاي نظارت ، ارزشيابي و اصلاح تدريجي و فرآيندي برنامه مشخص شده است . در سند ملي آموزش براي همه ، به دليل برخورداري از ابزارهاي قانوني و قابليت هاي اجرايي مناطق و استان ها، تدوين برنامه ي عمل استاني ومنطقه اي ، ضروري اعلام و جايگاه آن در سطح هر استان ، شوراي برنامه ريزي و توسعه ي استان و يا شوراي آموزش و پرورش استان پيشنهاد شده است .
برنامه عمل EFA
از آن جا كه در آخرين دستاورد وزارت متبوع ( سند ملي برنامه ي آموزش براي همه ) تجزيه و تحليل وضع موجود گروه هاي هدف و پيش بيني اهداف كمي و كيفي آينده ، در حجم كشوري بوده و در راستاي نيل به اهداف آموزش براي همه ، به ارايه ي توصيه هاي سياستي كلي ، بسنده شده ، لذا جهت ادامه فرآيند تهيه برنامه عمل و در راستاي كار بست مفاد بخشنامه هاي شماره ي 400/2734/210 مورخ 4/6/83 و 379/477/250 مورخ 3/11/83 وزير محترم آموزش و پرورش و رييس شوراي ملي برنامه ي آموزش براي همه پيشنهاد شد .
الف ) همان گونه كه برنامه هاي معاونت آموزش و پرورش عمومي اين سازمان با رويكرد آموزش براي همه ، قبل از آغاز سال تحصيلي تهيه و به مناطق ارسال شده و طي سال تحصيلي ( با دو هدف ارزيابي برنامه ها و آشنايي كارشناسان و با نظارت مسئول هر گروه يا كارشناسي ، ميزان ارتباط و دست يابي به اهداف EFA ، براي هر برنامه بررسي و مشخص شده ، لذا از آن جا كه اين اقدام با استفاده از جداول طراحي شده ، قابل تعميم به ساير مجموعه برنامه هاي آموزشي و پرورشي مربوط به گروه هاي هدف مي باشد ، مناسب است در خصوص هر يك از برنامه هاي مديريت هاي محترم آموزش و پرورش استثنائي ، نهضت سواد آموزي ، مناطق و ساير سازمان ها نيز تكميل و برآورد شود .
ب ) پس از تشكيل كميته ي هماهنگي آموزش براي همه ، پنج كار گروه برنامه ريزي عملياتي مبتني بر گروه هاي هدف پنجگانه سند ملي و يك كار گروه آمار و تجزيه و تحليل داده ها با عضو گيري صاحب نظران ، كارشناسان ، همكاران مدارس و حتي دانش آموزان و اولياي آنان ، تشكيل شود و با رويكردي مشاركتي و مدرسه مدار به سوي تحقق برنامه سازي مدارس در راستاي اهداف آموزش براي همه ، فرآيندي پويا و پيوسته را ادامه دهيم .
ج ) قدر مسلم در اين حركت ، مبنا و پشتوانه اي تئوريك و تكنولوژيك مي تواند ضمانت دست يابي به نتايج مطلوب را افزايش دهد . لذا با اين هدف ، بر مبناي نظريه ي مجتمع هاي روانفضاي پويا ( Dynamic psycho space context) فرآيند ارتباط سطوح و چگونگي برنامه سازي سالم ( آزادانه ، آگاهانه و خود خواست ) ، تدوين و ارايه شد .
اهداف
1- گسترش و بهبود همه جانبه ي مراقبت و آموزش در سنين آغازين كودكي ، به ويژه براي آسيب پذيرترين و محروم ترين كودكان ،
2- تضمين اين كه تا سال 2015 همه ي كودكان به ويژه دختران و كودكاني كه در شرايط دشوار قرار دارند و نيز كودكان اقليت هاي قومي ، به آموزش ابتدايي رايگان و اجباري با كيفيت خوب و كامل دسترسي داشته و دوره ي مذكور را به پايان برسانند .
3- تضمين اين كه برآوردن نيازمندي هاي يادگيري كليه خردسالان و بزرگسالان از طريق دسترسي عادلانه به برنامه هاي آموزشي مناسب و مهارت هاي زندگي روزمره ، بر ايشان امكان پذير شود .
4- محقق ساختن يك بهبود 50 درصدي در سطوح سواد بزرگسالان تا سال 2015 ، به ويژه براي زنان و دسترسي برابر به آموزش پايه و پايدار براي همه ي بزرگسالان .
5- از ميان برداشتن تبعيض جنسيتي در آموزش ابتدايي و متوسطه تا سال 2005 و رسيدن به عدالت جنسيتي در آموزش و پرورش تا سال 2015 ، همچنين ضمانت دسترسي كامل و عادلانه دختران به آموزش پايه با كيفيت مناسب .
6- بهبود تمام جنبه هاي كيفي آموزش و تضمين اعتلاي آن براي همه ، به طوري كه همگان بتوانند نتايج عيني ، مشخص و قابل اندازه گيري آن را ملاحظه نمايند . حصول اين اهداف ، به ويژه در يادگيري سواد خواندن ، نوشتن ، حساب كردن و آموختن مهارت هاي ضروري زندگي ، داراي اهميت است .
راهبردها
1- بسيج كردن تعهدات سطوح ملي و بين المللي جهت آموزش براي همه و تهيه و توسعه ي برنامه هاي عمل ملي در راستاي دست يابي به اهداف ، همچنين افزايش قابل ملاحظه ي سرمايه گذاري در آموزش پايه .
2- ترويج و تشويق سياست هاي آموزش براي همه ، در يك چارچوب پايدار و منسجم در راستاي ريشه كني فقر و پيشبرد توسعه
3- تضمين مشاركت متعهدانه ي جامعه ي مدني در تنظيم اجرا و نظارت بر راهبردهاي توسعه ي آموزشي .
4- توسعه ي مسئوليت پذيري ، مشاركت آميزي و پاسخگويي در نظام هاي رهبري و مديريت آموزشي .
5- برآورده ساختن نيازها و ضروريات نظام هاي آموزشي كه در اثر بلاهاي طبيعي و يا كشمكش ها و بي ثباتي هاي ملي آسيب ديده اند ، همچنين اجرا ، هدايت و پشتيباني برنامه هاي آموزشي به شيوه اي كه مشوق درك متقابل ، صلح و آرامش بوده و پيشگيرنده خشونت ، نزاع و درگيري .
6- اجراي راهبردهايي منسجم به منظور عدالت جنسيتي در آموزش و پرورش كه مبتني باشد بر شناخت و قبول نيازهايي همچون ، تغيير نگرش ها ، ارزش ها و رويه ها
7- تسريع در اجراي اقدامات و برنامه هاي آموزشي ضروري ، براي مبارزه با بيماري همه گير ايدز .
8- ايجاد محيط هاي آموزشي امن ، بهداشتي و با توزيع عادلانه ي امكانات به منظور دست يابي به نتايج عالي در يادگيري و نيز ارايه ي تعريفي واضح و روشن از سطوح يادگيري و تحصيل همه ي دانش آموزان
9- ارتقاء موقعيت ، روحيه و مهرت معلمان
10- تجهيز و تسلط به فن آوري هاي جديد اطلاعاتي و ارتباطاتي براي كمك به دست يابي اهداف آموزش براي همه
11- نظارت منظم و مستمر بر پيشرفت ميزان دست يابي به اهداف و راهبردهاي برنامه ي آموزش براي همه در سطوح بين المللي ، ملي و منطقه اي
12- تلاش در تسريع پيشرفت برنامه ي آموزش براي همه ، با تكيه بر ساز و كارهاي موجود .
1) فضاي رواني آزاد كه به نظر مي رسد در مدارس دوره ي آموزش و پرورش عمومي ، ايجاد و يا حداقل زمينه سازي شده است . ( منجر به بالفعل شدن استعدادها ، خلاقيت ها ، توانمندي ها [ توان افزايي ] و ...)
2) آگاهي هاي واقعي و بديع در خصوص اهداف و برنامه هاي آموزش براي همه و جايگاه هر سطح در فرآيند برنامه سازي ، كه مي تواند با ظرافت هاي علمي و ادبي ، بدون تأثير منفي بر آزادي و خواست افراد ، به سطوح بعدي منتقل شود . ( منجر به جزيي و روشن شدن نقاط قوت و ضعف ، فرصت ها ، تهديدها و ... )
3) خواست دروني و پويا ، كه در صورت وجود فضاي رواني آزاد و آگاهي هاي واقعي و بديع حاصل مي شود . منجر به خواست آزادي ها و آگاهي ها ي بهتر و بيشتر در زمينه ي درون دادها ، فرآيند ها ، برون دادها و ... )
به پايان آمد اين مطلب ادامه مي توان با هم